Roetmeting diesel: zo werkt de strengere deeltjestest
De roetmeting bij de APK is sinds 1 januari 2023 een stuk strenger. Heeft je diesel af fabriek een roetfilter, dan meet de keurmeester nu met een deeltjesteller hoeveel fijnstofdeeltjes er uit de uitlaat komen. Die methode betrapt een defect of verwijderd filter dat vroeger gewoon door de keuring kwam. In dit overzicht lees je wat er is veranderd, welke diesels het raakt, hoe je je voorbereidt en wat afkeur betekent voor je portemonnee.
Wat is er veranderd en waarom
Tot 2023 keek de keuring naar de hoeveelheid rook in de uitlaatgassen, de zogeheten rookopaciteitsmeting. Die test was niet betrouwbaar. Een filter dat er nog inzat maar niet meer werkte, of zelfs een leeggehaald filter, kon ongezien door de keuring komen. De RDW noemt de nieuwe methode dan ook betrouwbaarder.
De deeltjesteller meet direct het aantal fijnstofdeeltjes per kubieke centimeter uitlaatgas. Een kapot of weggehaald roetfilter valt daardoor nu wel door de mand. De meting zelf duurt ongeveer 90 seconden. De gedachte erachter is simpel: roetfilters zijn voor diesels in de praktijk verplicht sinds ongeveer 2009 tot 2011, en de teller dwingt af dat zo’n filter ook echt nog zijn werk doet.
Welke diesels het raakt
De deeltjestest geldt voor diesels met een af fabriek gemonteerd roetfilter. In de praktijk gaat het om auto’s vanaf bouwjaar 2009 tot 2011, oftewel de Euro 5, Euro 6 en Euro VI normen, en deels Euro 3 en 4 met filter. Oudere diesels zonder verplicht roetfilter krijgen geen deeltjesmeting.
Twijfel je of jouw auto erbij hoort? Via het OVI van de RDW (ovi.rdw.nl) zie je of je diesel een te testen roetfilter heeft. Naar schatting is bij ongeveer 10 procent van de betrokken diesels het filter verwijderd of defect, met bredere schattingen tot 10 a 20 procent afkeur. Wil je weten wat verder allemaal wordt gecontroleerd, kijk dan bij de keuringseisen en de specifieke aandachtspunten voor de APK voor diesels.
De grenswaarde in Nederland
De Nederlandse APK-grenswaarde is 1.000.000 deeltjes per cm³. Kom je daarboven, dan volgt afkeur. Een goed werkend roetfilter zit daar ruim onder, vaak rond de 5.000 deeltjes per cm³. Er is dus veel marge voordat je in de problemen komt.
Let op een hardnekkig misverstand: 250.000 deeltjes per cm³ is geen Nederlandse grens. Dat is de strengere norm in Duitsland en Zwitserland. Nederland en België hanteren 1.000.000. Wie online iets anders leest, kijkt waarschijnlijk naar buitenlandse cijfers.
Zo bereid je je voor
Je kunt zelf veel doen om een vlotte meting af te dwingen. Het belangrijkste is een warme motor en een filter op bedrijfstemperatuur.
- Rijd vooraf een stuk. Een koude motor stoot meer roet uit. Een flinke rit, het liefst over de snelweg, brengt motor en filter op temperatuur.
- Geen storingslampjes. Brandt het motorstoringslampje (MIL), dan is dat een direct afkeurpunt. Los openstaande foutcodes eerst op.
- Niet vlak voor de keuring laten regenereren. Een langere rit kan een zelfregeneratie op gang brengen, maar plan die niet pal voor de afspraak.
Die laatste tip vraagt om uitleg. Een filter met kleine scheurtjes houdt juist meer deeltjes tegen zolang er roet in die scheurtjes zit. Verbrandt een verse regeneratie dat roet, dan komen de scheurtjes weer vrij en valt de meting slechter uit. Meer voorbereidingstips vind je in onze APK-checklist en bij zelf je auto controleren.
Veelvoorkomende oorzaken van zakken
Een diesel zakt op de deeltjestest meestal door een van deze redenen:
- Verwijderd of omzeild filter, vaak in combinatie met chiptuning. Dat is direct afkeur en kan juridische gevolgen hebben.
- Defect of beschadigd filter, denk aan scheurtjes of een doorgebrand binnenwerk.
- Slechte verbranding door vervuilde injectoren, een vervuilde inlaat, een versleten turbo of een defecte EGR-klep.
- Een actieve regeneratie tijdens of net voor de meting.
- Lekkage in het uitlaat- of brandstofsysteem.
Daarnaast gelden de gewone afkeurpunten voor remmen, banden en verlichting. Een profieldiepte onder de 1,6 mm is bijvoorbeeld altijd reden voor afkeur, los van de roetmeting.
Wat het voor de kosten betekent
Een APK voor een diesel is doorgaans duurder dan voor een benzineauto of hybride. De reden is de uitgebreidere deeltjesmeting: dat is een extra handeling en vraagt dure, NMi-goedgekeurde apparatuur in de werkplaats. Die investering van enkele duizenden euro’s werkt door in het dieseltarief. Wat je ongeveer kunt verwachten, lees je bij de APK-kosten voor diesels.
De meting zelf is niet de grote kostenpost. Dat is een eventuele filterreparatie. Reinigen is goedkoper dan vervangen, en een kapot filter vervangen kan flink oplopen. Word je afgekeurd, dan volgt een herkeuring, meestal tegen een gereduceerd tarief mits binnen de termijn. De boodschap is helder: preventief onderhoud, op tijd een langere rit en geen genegeerde lampjes, is goedkoper dan afkeur plus reparatie plus herkeuring.
Veelgestelde vragen
Mijn roetfilter zit er nog, ben ik dan goed?
Niet automatisch. De deeltjesteller meet of het filter nog werkt, niet of het er zit. Een filter met scheurtjes of een doorgebrand binnenwerk kan er compleet uitzien en toch zakken.
Helpt een regeneratie vlak voor de APK?
Dat kan averechts werken. Bij een filter met scheurtjes verbrandt een verse regeneratie het roet dat de scheurtjes afdicht, waardoor er juist meer deeltjes doorkomen. Rijd liever een langere rit een paar dagen ervoor en zorg dat de motor warm is.
Geldt de deeltjestest ook voor mijn oude diesel?
Alleen als je diesel een verplicht roetfilter heeft, in de praktijk vanaf ongeveer 2009 tot 2011. Heeft je auto geen roetfilter, dan wordt de teller niet gebruikt. Controleer het via het OVI van de RDW.
Dit artikel is geschreven en gecontroleerd door de redactie van Mijn-APK, het onafhankelijke APK-kenniscentrum van Nederland. Wij voeren zelf geen keuringen uit en verkopen niets.
